Nederland in kaart   
  1384 - 1830    

     
   
 
1384-1482
 
 
In de Bourgondische tijd werd een groot deel van de Lage Landen geregeerd door de hertogen van Bourgondië, die verschillende afzonderlijke gebieden bijeenvoegden en tot een grotere eenheid begonnen te maken
 
   
1363 De Franse koning geeft hertogdom Bourgondië aan zijn zoon Filips de Stoute
   
1384 Als begin van de Bourgondische Nederlanden geldt het jaar 1384, toen hertog Filips de Stoute de graafschappen Vlaanderen en Artesië verwierf
   

1419

 

1421

Vooral de kleinzoon van Filips de Stoute, hertog Filips de Goede, wist na de moord op zijn vader Jan zonder Vrees in 1419, meerdere gewesten te verwerven, meestal op vreedzame manier door middel van huwelijk, erfenis of afkoop
In 1421 het graafschap Namen door aankoop van Jan IV van Brabant

   
1430 In 1430 de hertogdommen Brabant en Limburg door een besluit van de Staten van Brabant
   
1433 In 1433 de graafschappen Holland, Zeeland en Henegouwen na afstand door Jacoba van Beieren
   
1451 In 1451 het hertogdom Luxemburg na de dood van zijn kinderloze nicht Elisabeth van Görlitz
     
  Filips de Goede verzekerde zich bovendien van de controle over de prinsbisdommen van Luik, Utrecht en Kamerijk
   
1473 Gelre komt in handen van Karel de Stoute
     
   

 

1482

De Habsburgse Nederlanden

1482 - 1581/1795

  De Habsburgse Nederlanden was de benaming voor de Nederlanden gedurende de tijd dat ze geregeerd werden door vorsten uit het huis Habsburg
Deze periode eindigde voor de Noordelijke Nederlanden in 1581 en voor de Zuidelijke in 1795
 

Sinds het aantreden van Filips II in 1555 spreekt men ook wel van de Spaanse Nederlanden, die tot 1581 ook wel als de Zeventien Provinciën worden aangeduid. In dat jaar scheidden zich hiervan de Noordelijke Nederlanden af

  Na de verovering van Gelre waren de Habsburgse Nederlanden een min of meer aaneengesloten en afgerond geheel geworden

Alleen in het zuidelijke deel vormde het prinsbisdom Luik nog een grote enclave

 

 

 
Als geheel werden deze Nederlandse gewesten wel aangeduid als de Zeventien Provinciën
  Hertogdommen:

Brabant en Markgraafschap Antwerpen
Gelre en graafschap Zutphen
Limburg en de Landen van Overmaas
Luxembourg

 
  Graafschappen: Artesië
Henegouwen
Holland
Namen
Vlaanderen
Zeeland

     
  Steden en Kasselrijen: Rijsel Lille, Douai en Orchies
Doornik Tournai Doorniksche
     
  Heerlijkheden: Friesland
Groningen
Mechelen
Overijssel met Drenthe, Lingen, Wedde en Westwoldingerland
     
  Bisdom: Utrecht
     

 

     
   
1581
1581 1588 - 1795
 
     
  De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was de naam van de republiek die bij gebrek aan een geschikte landsheer, in 1588 ontstond op het grondgebied van wat nu ongeveer Nederland is. Deze kleine republiek verwierf in de 17e eeuw grote politieke, maar vooral economische macht. Zij speelde geruime tijd een hoofdrol op het wereldtoneel. Het einde kwam met de inval van de Franse troepen in 1794/1795, al was de neergang al lang daarvoor begonnen  

 

 

De zeven gewesten van de Nederlanden die toetraden tot de Republiek waren:


Friesland
Gelre
Holland
Overijssel
Stad en Lande Groningen
Utrecht
Zeeland

 
Het Landschap Drenthe was wel een gewest met een eigen Statenvergadering, maar had omdat men het gewest te arm achtte geen stemrecht in de Staten-Generaal
 
     

 

 

1648


In 1648, bij de Vrede van Münster, werden delen van Vlaanderen Staats-Vlaanderen, Brabant Staats-Brabant en Overmaas Staats-Overmaas als generaliteitsland aan de Republiek toegevoegd

   
1715
Een deel van Opper-Gelre rond Venlo, dat aan het eind van de zestiende eeuw al tijdelijk in handen van de Republiek was geweest, werd als gevolg van afspraken bij de vrede van Utrecht in 1715 als Staats-Opper-Gelre bij de Republiek gevoegd. De generaliteitslanden hadden niet de status van een zelfstandig gewest en werden door de Staten-Generaal bestuurd. Westerwolde in Groningen was formeel ook een generaliteitsland, maar werd feitelijk bestuurd door de stad Groningen.
Ook Maastricht had een speciaal statuut
kaart
 
 

 
 
   
1581
1581-1795
 
     
  De Zuidelijke Nederlanden is de naam voor de verschillende Nederlandse landsheerlijkheden die onder het gezag van de Habsburgers bleven, nadat de Noordelijke Nederlanden zich in 1581 hadden afgescheiden. Omdat de Habsburgse landsheer in deze periode tevens koning van Spanje was, werden deze gebieden ook wel de Koninklijke of Spaanse Nederlanden genoemd, ter onderscheiding van de Noordelijke Republiek der Verenigde Nederlanden  
  De Zuidelijke Nederlanden bestonden uit de formeel zelfstandige landsheerlijkheden:
Artesië
Brabant
Mechelen
Doornik en het Doornikse
Limburg
Opper-Gelre of Gelder    Spaans Gelder
Henegouwen
Luxemburg
Namen
Vlaanderen
Rijsels-Vlaanderen
later ook West-Vlaanderen

 

     

 

 

 

 

 
Noordelijke Nederlanden
 
     
   
1795
1795-1801
 
 

 

 
1795 Van 1795 tot 1798 bezat de Bataafse Republiek nog de voormalige gewestelijke structuur  
     
1799
Bij wet van 30 maart 1799 werd de departementale indeling van de republiek vastgesteld
De gewesten werden opgeheven en er kwam een departementale indeling volgens Frans model, waarbij de oude gewestgrenzen verdwenen
 
   
departement van de Amstel omgeving Amsterdam
departement van de Delf Zuid-Holland en deel van Utrecht
departement van de Dommel oosten van Noord-Brabant, zuiden van Gelderland
departement van de Eems Noordelijk Friesland en Groningen
departement van de Oude IJssel Zuidelijk Friesland, Drenthe en Overijssel
departement van de Rijn deel van Utrecht en Gelderland
departement van de Schelde en Maas Zeeland en westen van Noord-Brabant
departement van Texel Noord-Holland   zonder A'dam    en deel van Utrecht

   
   
   
1801
 1801 - 1806
 

 

 
departement Holland Noord-Holland en Zuid-Holland
departement Utrecht Utrecht
departement Zeeland Zeeland    zonder Zeeuws-Vlaanderen
departement Bataafs Brabant Noord-Brabant
departement Friesland Friesland
departement Stad en Landen van Groningen Groningen
departement Overijssel Overijssel en Drenthe
departement Gelderland Gelderland

   

 

   
 
1806
1806 - 1810
 

 

 
departement Maasland Zuid-Holland
departement Amstelland Noord-Holland
departement Utrecht Utrecht
departement Zeeland Zeeland    zonder Zeeuws-Vlaanderen
departement Brabant Noord-Brabant
departement Friesland Friesland
departement Oost-Friesland Oost-Friesland v.a. 1807
departement Groningen Groningen
departement Overijssel Overijssel en Drenthe
departement Drenthe Drenthe
departement Gelderland Gelderland

   
   
 

Annexatie door Frankrijk

 
1810
1810 - 1814
 
 
 
 

 

 
Bouches-de-la-Meuse Monden van de Maas Zuid-Holland
Zuyderzée Zuiderzee Noord-Holland en Utrecht
Bouches-de-l'Escaut Monden van de Schelde Zeeland    zonder Zeeuws-Vlaanderen
Frise Friesland Friesland
Ems-Occidental Westereems Groningen en Drenthe
Bouches-de-l'Yssel Monden van de IJssel Overijssel
Yssel-Supérieur Boven-IJssel Gelderland   ten noorden van de Waal
Bouches-du-Rhin Monden van de Rijn Oost-Brabant en Gelderland ten zuiden van de Waal
  Het eiland Walcheren - toegevoegd aan het al bestaande departement Schelde - Escaut
  Westelijk Brabant - toegevoegd aan het al bestaande departement Twee Neten - Deux-Nèthes

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   
 
1795 - 1814
 
1794
Het Franse leger verovert de Zuidelijke Nederlanden
 
1795
Geannexeerd op 1 oktober 1795 en bestuurd vanuit Brussel:
 

Meuse-Inférieure Nedermaas of Beneden-Maas Belgisch Limburg en Nederlands Limburg
Dyle Dijle Vlaams-Brabant, Brussel en Waals-Brabant
Jemappes Jemappes eerst Jemmape genoemd: Henegouwen
Lys Leie West-Vlaanderen
Ourthe Ourthe Luik
Sambre-et-Meuse Samber en Maas Namen
Escaut Schelde Oost-Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen
Deux-Nèthes Twee Neten Antwerpen
Forêts Wouden Luxemburg en Groothertogdom Luxemburg, ook Bitburg, nu in Duitsland

in Frankrijk: departement van de Ardennes: delen van Namen: Philippeville, Mariembourg
  in Duitsland: departement van de Roer (vanaf 1798): delen van Nederlands Limburg: Gennep, Tegelen en Sittard

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   
1815
1815-1830
 
     
   
   
 

1830

 
 
 

 

 
 

 

 

 

Home