Nederland in het kort  
  1482 - 1568 de Habsburgse Nederlanden
 
1482 - 1581/1795 Habsburgse Nederlanden
1482 - 1506 Filips de Schone
1506 - 1555 Karel V
1555 - 1581/1598 Filips II
1502 - 1702 Gouverneurs in Opper-Gelre
1542 - 1754 Stadhouders in Limburg
   
1507 - 1592 Landvoogden over de Nederlanden
1433 - 1795 Stadhouders in Holland, Zeeland en Utrecht
1473 - 1795 Stadhouders in Gelre  Gelderland   en Opper-Gelre
1515 - 1795 Stadhouders in Friesland en Overijssel, Groningen Drenthe
1519 - 1795 Stadhouders in Groningen
   
1502-1543 De Gelderse Oorlogen
 
<< 1384-1482  
   
    1482 - 1568
Stadh. Holland en Zeeland
   
1480-1483
    Joost van Lalaing, heer van Montigny-en-Ostrevant en Hantes
Stadhouder in Gelre    
1481-1492
    Adolf III van Nassau-Wiesbaden-Idstein
     
1477-1482
    De Gelderse Onafhankelijkheidsoorlog
   
   
Maria van Bourgondië
overlijdt na een val van haar paard tijdens een valkenjacht
Door haar huwelijk met keizer Maximiliaan komen de Bourgondische Nederlanden in handen van het Habsburgse rijk

     
    Habsburgse Nederlanden
      1482-1506     Filips de Schone wordt landsheer van de Nederlanden    
    
    Regent: Maximiliaan, zijn vader
     
     
Habsburgse Nederlanden    
1482-1581
    Noordelijke Nederlanden
Habsburgse Nederlanden    
1482-1795
    Zuidelijke Nederlanden
     
 
     
    De Habsburgse Nederlanden was de benaming voor de Nederlanden gedurende de tijd dat ze geregeerd werden door vorsten uit het huis Habsburg. Deze periode eindigde voor de Noordelijke Nederlanden in 1581 en voor de Zuidelijke in 1795

Vanaf het aantreden van Filips II in 1555 spreekt men ook wel van de Spaanse Nederlanden, die tot 1581 ook wel als de Zeventien Provinciën worden aangeduid. In dat jaar scheidden zich hiervan de Noordelijke Nederlanden af, die bij de Vrede van Münster van 1648 ook internationaal als onafhankelijk erkend werden. De Zuidelijke Nederlanden vervielen in 1713 aan de Oostenrijkse tak van het huis Habsburg en heten sindsdien de Oostenrijkse Nederlanden. Deze verdwenen toen ze in 1795 door Frankrijk werden ingelijfd

             
     
23-12-1482
    De Vrede van Atrecht werd gesloten tussen
          Lodewijk XI van Frankrijk en Maximiliaan van Oostenrijk
Maximiliaan moest de Franse inlijving van het Vrijgraafschap Bourgondië en Hertogdom Bourgondië, het Graafschap Artesië en Picardië voorlopig erkennen
Toen Lodewijk XI op 30 augustus 1483 stierf poogde Maximiliaan een nieuwe oorlog te starten, maar de Vlaamse steden doorkruisden deze plannen.
Bij de Vrede van Senlis in 1493 werden ArtesiŽ en het Vrijgraafschap BourgondiŽ aan Maximiliaan teruggegeven
PicardiŽ en het Hertogdom BourgondiŽ gingen voorgoed verloren
   
     
Stadh. Holland en Zeeland    
1483-1515
    Jan III van Egmond
   
     
    
1492
    In 1492 weet Karel van Gelre het hertogdom Gelre in handen te krijgen. Van 1492 tot 1504 bestuurt hij Gelre zelf.    Vervolgens stelden ook hij en zijn opvolger Willem van Kleef stadhouders aan. Gelre werd in 1543 ingelijfd door Karel V
Hertog van Gelre    
1492-1504
Karel van Gelre
   
     
   
1500
   

Geboorte Karel V     Gent 24 febr 1500 - Cuacos de Yuste Spanje 21 sept 1558
Zoon van Filips de Schone en Johanna van CastiliŽ
Landsheer van uiteindelijk alle Nederlandse gewesten
van 1516 tot 1556 als Karel I koning van Spanje en van 1519 tot 1556 als Karel V keizer van het Heilige Roomse Rijk

1506-1555    1511

           
     
1502-1543
    De Gelderse Oorlogen
          een serie conflicten tussen de Habsburgse Nederlanden: Holland, Vlaanderen, Brabant, Henegouwen onder leiding van de hertogen van BourgondiŽ aan de ene kant
en Gelre, Groningen en de Ommelanden, Friesland en Oost-Friesland, onder leiding van Karel van Gelre aan de andere kant
             
Gouverneur in Opper-Gelre     1502-1522     Reinier van Gelre
           
Stadhouder in Gelre    
1504-1505
    Johan V van Nassau-Dietz
   
     
   
1504
    Eind november 1504 overleed Isabella I van Castilië, de schoonmoeder van Filips de Schone, en terwijl zijn schoonvader Ferdinand koppig het regentschap voor zich opeiste, liet Filips zich te Brussel tot koning van Castilië uitroepen
   
     
Stadhouder in Gelre    
1505-1507
    Filips van BourgondiŽ
   
     
   
1506
    In 1506 vertrok Filips de Schone naar Spanje om zijn rechten te laten gelden. Zijn schoonvader, Ferdinand II van Aragon, wilde hem niet zonder slag of stoot als koning van CastiliŽ erkennen. Op 15 juli 1506 werd hij echter ook officieel door de Cortes (Spaanse Hofraad) erkend als Filips I, koning-gemaal van CastiliŽ, naast Ferdinands dochter Johanna van Castilië als koningin
     
1506
    Nauwelijks drie maanden later overleed Filips de Schone
            Omdat zijn zoon Karel V nog minderjarig was
   
    werd zijn grootvader Maximiliaan I van Oostenrijk regent
   
     
   
1507
   
Na het overlijden van Filips de Schone werd Keizer Maximiliaan opnieuw regent van de Nederlanden maar liet het bestuur over aan zijn dochter
   
    Margaretha van Oostenrijk   Brussel 10 jan 1480 - Mechelen 1 dec 1530
Dochter van keizer Maximiliaan I van Oostenrijk en Maria van BourgondiŽ
Landvoogdes Nederlanden    
1507-1530
    Margaretha van Oostenrijk  1507-1515 als regentes  1517-1522 de facto als landvoogdes
   
     
Stadhouder in Gelre    
1507-1511
    Floris van Egmond
Stadhouder in Gelre    
1511-1543
    ?
   
     
   
1511-1555
    Keizer Karel V werd heer der Nederlanden
Toen hij in 1517 voorlopig naar Spanje vertrok, benoemde hij zijn tante Margaretha weer tot regentes van de Nederlanden. Toen zij in 1530 overleed, benoemde Karel V zijn zuster Maria van Hongarije tot haar opvolger als landvoogdes
     
     
   
1511
    Desiderius Erasmus publiceert Lof der zotheid
   
     
Stadh. Holland en Zeeland    
1515-1521
    Hendrik III van Nassau-Breda
     
     
   
    Vanaf 1515, toen Friesland bij de Habsburgse Nederlanden ging horen, werden er door het bestuur in Brussel stadhouders benoemd. Vanaf 1528 regeerde de Friese stadhouder ook over Overijssel en vanaf 1536 ook over Groningen en Drenthe 
Stadhouder in Friesland    
1515-1518
    Floris van Egmond, graaf van Buren
   
     
   
1516
    Na de dood van van Ferdinand II van Aragon
werd Keizer Karel V koning van Spanje als Karel I
   
     
   
1517
    Maarten Luthers 95 stellingen worden gepubliceerd
   
     
Stadhouder in Friesland    
1518-1521
    Wilhelm van Roggendorf
   
     
   
1519
   

Geboorte Renť van Chalon     Breda 5 febr 1519 - Saint-Dizier 18 juli 1544
Zoon van graaf Hendrik III van Nassau-Breda en Claudia van Chalon
graaf van Nassau en Vianden, heer van Breda en de Lek, van 1540 tot zijn dood stadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht en vanaf 1543 ook van Gelre
In 1530 erfde hij van zijn kinderloos gestorven oom Philibert van Chalon, het in naam onafhankelijke vorstendom Oranje

1544

           
   
    Tussen 1519 en 1536 viel Groningen onder de Gelderse hertog Karel van Egmond, hij stelde de stadhouders aan
Vanaf 1536 werden de gewesten Groningen en Drenthe bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd. De stadhouder van Friesland en Overijssel, kreeg ook zeggenschap over deze gebieden
Stadhouder in Groningen    
1519-1522
    Cristoffel van Meurs
Stadhouder in Friesland    
1521-1540
    Georg Schenck van Toutenburg   v.a. 1528 ook in Overijss. v.a. 1536 ook in Gron./ Drenthe
Stadh. Holland en Zeeland    
1522-1540
    Antoon van Lalaing, graaf van Hoogstraten      vanaf 1528 ook stadhouder van Utrecht
Stadhouder in Groningen    
1522-1530
    Jasper van Marwijck
Gouverneur Opper-Gelre    
1522-1543
    ?
   
     
    
1527
   

Geboorte Filips II     Valladolid 21 mei 1527 - Madrid 13 sept 1598
Zoon van Karel V en Isabella van Portugal
Koning van Spanje, Napels, SiciliŽ en als Filips I van Portugal
Heer der Nederlanden, heerser van het grootse koloniale rijk in de 16e eeuw

1555-1581/1598

             
   
1528
    Karel V wordt leenheer van Utrecht en het Oversticht
Stadh. Friesland/Overijssel    
    Georg Schenck van Toutenburg    v.a. 1536 ook in Groningen en Drenthe
   
     
     
1530
    Landvoogdes Margaretha van Oostenrijk overlijdt 1 december 1530 te Mechelen 
   
    Maria van Hongarije    Brussel18 sept 1505 - Cigales 18 okt 1558
Dochter van Filips de Schone en Johanna van CastiliŽ, wordt landvoogdes
landvoogdes Nederlanden    
1530-1555
    Maria van Hongarije
   
     
Stadhouder in Groningen    
1530-1536
    Karel van Gelre
   
     
    
1531
    Keizer Karel V maakte een nieuwe bestuursindeling
Landvoogdes
3 raden: Raad van State, Raad van Financiën, Geheime Raad
In de gewesten stadhouders
   
     
   
1533
    Geboorte Willem van Oranje     Dillenburg 24 april 1533 - Delft 10 juli 1584
Oudste zoon van graaf Willem de Rijke van Nassau en Juliana van Stolberg
Dat hij in Duitsland geboren was vinden we terug in het Nederlandse volkslied:
“ben ik van Duitschen bloed”
start Oranjelijn

1544-1584
   
     
Stadhouder in Groningen    
1536
    Ludolf Coenders
             
   
1536
    Stadhouder Georg Schenck van Toutenburg verslaat Karel van Gelre in de slag bij Heiligerlee
Deze moet zijn aanspraken op Groningen en Drenthe opgeven
Karel V wordt leenheer en graaf van de gewesten Groningen en Drenthe
Stadh Friesl/Overijss/Gron/Drenthe    
    Georg Schenck van Toutenburg
   
     
Stadh.Holland/Zeeland/Utrecht    
1540-1544
    René van Chalon
Stadh Friesl/Overijss/Gron/Drenthe    
1540-1548
    Maximiliaan van Egmond, graaf van Buren
     
     
   
1540
    De zomer van dit jaar, wat ook wel "het grote Zonnejaar" wordt genoemd, is uitzonderlijk lang, warm en droog en duurt zeven maanden. Naar aanleiding hiervan besluiten veel boeren wijn te planten
           
Stadhouder in Limburg
   
1542-1572
    Jan van Oost-Friesland
           
     
1543
    Het Tractaat van Venlo bezegelt het einde van de Gelderse Oorlogen
   
    en de overdracht van het hertogdom Gelre aan de Habsburgse landsheer Karel V
Stadh. Gelre en Opper-Gelre     1543-1544      René van Châlon
             
     
     
   
1543
    Tiende Penning van Maria van Hongarije: Op 21 maart 1543 werd door landvoogdes Maria van Hongarije de Tiende Penning ingesteld, een belasting van 10% op inkomsten uit vermogen
De belasting werd geheven in 1543, 1544, 1553, 1556, 1561 en 1564
           
Stadh. Gelre en Opper-Gelre     1544-1555     Filips van Lalaing
     
     
   
1544-1584
    De titel Prins van Oranje kwam na het overlijden van Renť van Ch‚lon in handen van Willem van Oranje en diens nakomelingen
           
Stadh.Holland/Zeeland/Utrecht    
1544-1546
    Lodewijk van Vlaanderen, heer van Praet
     
     
Stadh.Holland/Zeeland/Utrecht    
1547-1558
    Maximiliaan II van Bourgondië, markies van Veere
   
     
   
1548
    De 17 Nederlandse gewesten worden bij het Verdrag van Augsburg als Bourgondische kreits één geheel in het Duitse Rijk
   
     
Stadh Friesl/Overijss/Gron/Drenthe    
1549-1568
    Jan van Ligne, graaf van Arenberg
     
     
   
1549
    De Pragmatieke Sanctie van 4 november 1549 was een regeling voor de erfopvolging in de Habsburgse Nederlanden, die werd uitgevaardigd door keizer Karel V
Hij bepaalde hierin dat de Zeventien Provinciën steeds als één en ondeelbaar geheel overgeërfd zouden worden
   
     
             
   
1550
    Karel V vaardigt in de Nederlanden het Bloedplakkaat uit. Deze verbiedt dus het drukken, verspreiden, verkopen, kopen en bezitten van ketterse boeken en afbeeldingen, het bezoeken van ketterse bijeenkomsten, het prediken van ketterij en het huisvesten van ketters
           
   
1554
   

Geboorte Filips Willem van Oranje   Buren 19 dec 1554 - Brussel 20 febr 1618
Oudste zoon van Willem van Oranje en Anna van Egmont
prins van Oranje, graaf van Nassau, Graaf van Buren

1584-1618

           
    
1555
   

Geboorte Frans Hercules van Valois    Parijs 18 mrt 1555-Ch‚teau-Thierry 10 juni 1584
Hertog van Anjou
Jongste zoon van koning Hendrik II van Frankrijk en Catharina de' Medici 
In 1581 wordt hij aangesteld als vorst over de Nederlanden

1581-1583

   
     
     
1555
    Troonsafstand van keizer Karel V op 25 oktober 1555 in Brussel
            Filips II volgt zijn vader op
   
    als landsheer van de Lage Landen, hij is in tegenstelling tot zijn vader, meer geÔnteresseerd in Spanje
           
Stadh. Gelre en Opper-Gelre     1555-1560      Filips van Montmorency
           
     
1555
    Op 25 oktober 1555 legde Maria van Hongarije tegelijk met het aftreden van haar broer Karel V haar bestuursfunctie over de Nederlanden neer
Ze blijft Filips II en Emanuel Filibert van Savoye, die haar als opvolgde, nog gedurende een jaar bijstaan
   
    Emanuel Filibert van Savoye     Chambťry 8 juli 1528 - Turijn 30 aug 1580
Zoon van Karel III van Savoye en Beatrix van Portugal, wordt landvoogd
Landvoogd Nederlanden    
1555-1559
    Emanuel Filibert van Savoye
   
   
   
1556
    Karel V trekt zich terug en verdeelt zijn rijk tussen zijn zoon Filips II en zijn broer Ferdinand I, waarmee het Habsburgse geslacht een Spaanse en een Oostenrijkse tak krijgt
     
1556-1585
    Spaanse Nederlanden
   
    is de geschiedkundige naam voor de Habsburgse Nederlanden
van 1556 tot de feitelijke scheiding van Noord en Zuid in 1585
   
     
   
1558
    Keizer Karel V overleed in zijn villa op 21 september 1558
           
   
1559
    Geboorte Albrecht VII van Oostenrijk  Wiener Neustadt 15 nov 1559-Brussel 13 juli 1621
Zoon van Maximiliaan II van Oostenrijk en Maria van Spanje
Hij was landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden van 1595 tot 1598
Na zijn huwelijk met Isabella van Spanje regeerde hij in haar naam de Habsburgse Nederlanden als soeverein van 1598 tot zijn dood in 1621
           
   
    Filips II vertrekt naar Spanje en benoemt
Margaretha van Parma    Oudenaarde 28 dec 1522 - Ortona 18 jan 1586
Buitenechtelijke dochter van keizer Karel V en Johanna van der Gheynst, tot landvoogdes
landvoogdes Nederlanden    
1559-1567
    Margaretha van Parma
   
     
Stadh.Holland/Zeeland/Utrecht    
1559-1567
    Willem I van Oranje-Nassau    in dienst van Filips II
             
Stadh. Gelre en Opper-Gelre     1560-1572      Karel van Brimeu
   
     
    
1566
   

Geboorte Isabella Clara Eugenia van Spanje  Segovia 12 aug 1566-Brussel 1 dec 1633
Dochter van koning Filips II en zijn derde vrouw Elisabeth van Valois
Vorstin van 1598 tot 1621 en na het overlijden van haar echtgenoot Albrecht van Oostenrijk van 1621 tot haar dood in 1633 landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden

1598-1621

     
     
   
1566
    In 1566 vond de beeldenstorm plaats: calvinisten drongen de katholieke kerken binnen en vernielden de beelden en afbeeldingen van katholieke heiligen. Ook in 1566 nam een protestantse synode in Antwerpen het besluit over te gaan tot gewapend verzet
   
     
   
    Filips II stuurt
Don Fernando Álvarez de Toledo   PiedrahŪta in Ńvila 29 okt 1507-Lissabon dec 1582
als landvoogd naar de Nederlanden met een leger van 10.000 man en onbeperkte bevoegdheid om orde op zaken te stellen
Landvoogd Nederlanden    
1567-1573
    Fernando Álvarez de Toledo, hertog van Alva
             
Stadh.Holland/Zeeland/Utrecht    
1567-1573
    Maximiliaan van Hénin, graaf van Boussu ††† in dienst van Filips II
     
     
   
1567
    De hertog van Alva stelt de Raad van Beroerten in, een bijzondere rechtbank om hen te vonnissen die hadden deelgenomen aan beeldenstorm. Deze werd opgeheven in 1576
           
   
1567
   

Geboorte Maurits van Oranje    Slot Dillenburg 14 nov 1567-Den Haag 23 apr 1625
Zoon van Willem van Oranje en Anna van Saksen
Prins van Oranje, Graaf van Nassau, stadhouder en van 1585 tot zijn dood kapitein-generaal van het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

1618-1625

     
     
   
1568-1648
    Tachtigjarige Oorlog
     
   
 

 

 

 

Home